Beth i wneud pan fydd Digwyddiad

Mae'r Canllawiau ar gyfer addysg camddefnyddio sylweddau, Canllaw rhif: 107/2013, yn datgan;

‘Dylai pob achos gael ei ystyried yn ofalus yn sgîl yr amgylchiadau neilltuol a lles y plentyn/person ifanc. Dylai pob digwyddiad o gamddefnyddio sylweddau gael ei drin yn ddifrifol a dylai gael ei fynegi i’r aelod o staff sydd yn gyfrifol. Dylai dulliau ddynodi sut i ymateb i wahanol fathau o ddigwyddiad. Mae rhaid mai’r egwyddor arweiniol yw bod yr ymateb addas yn diogelu neu’n amddiffyn lles y plentyn/person ifanc a/neu unrhyw unigolion eraill sydd yn gysylltiedig â’r digwyddiad. Dylai staff fod yn ymwybodol fod cyfrinachedd ddim yn opsiwn os bydd plant neu bobl ifanc mewn perygl. Yr elfen dyngedfennol yw maint y perygl i’r plentyn/person ifanc. Gellir dosbarthu digwyddiadau yn ôl buandra’r gweithredu sydd angen. Y mae rhai digwyddiadau yn gofyn am weithredu ar unwaith; y mae eraill yn gofyn am amser i asesu gwybodaeth, chwilio am gyngor ac ymglymiad asiantau eraill. Defnyddiwch Brotocol Trecu Troseddau mewn Ysgolion i wneud penderfyniadau ynglŷn â phryd i ddod â’r Heddlu i mewn wrth reoli digwyddiadau.’

Y mae Protocol Trechu Troseddau mewn Ysgolion yn cynnig cyngor hanfodol wrth drin y fath ddigwyddiadau â chamddefnyddio sylweddau. Nod Polisi Trechu Troseddau mewn Ysgolion ydy osgoi troesddoli, ble bynnag y mae’n bosibl, y plentyn/person ifanc. Gellir ei lawrlwytho wrth

www.schoolbeat.org/cy/athrawon

Y mae angen gweithrediad ar unwaith panfydd perygl clir i ddiogelwch. Er enghraifft:

  • Pan fydd oedolyn yn casglu plentyn neu berson ifanc yn ymddangos dan ddylanwad alcohol neu gyffuriau;
    Gweithrediad: defnyddiwch dulliau a gytunwyd yn lleol i amddiffyn plant, Tynnwch yr Heddlu i mewn os bydd yr oedolyn yn ymladdgar.
  • Pan fydd plentyn neu berson ifanc/oedolyn yn ymddangos yn dost neu’n anniogel fel canlyniad i gamddefnyddio sylweddau;
    Gweithrediad: Ystyriwch gael cyngor meddygol, nodwch ffeithiau perthnasol a rhowch wybod i’r rhiant/gofalwr.
  • Pan fydd sylweddau yn cael eu cyflenwi yn neu’n agos i’r adeilad;
    Gweithrediad: cysylltwch â’r Heddlu.
  • Pan fydd cyffuriau dan reolaeth yn hawdd eu cyrraedd;
    Gweithrediad: cysylltwch â’r Heddlu.
  • Pan fydd sbwriel, a gysylltir â chamddefnyddio sylweddau, sydd yn gallu bod yn beryglus e.e. chwistrellau a nodwyddau;
    Gweithrediad: trefnwch gael gwared â’r sbwriel yn ddiogel yn ôl polisi Iechyd a Diogelwch; tynnwch yr Heddlu i mewn os bydd yn gysylltiedig â chamddefnyddio sylwedau anghyfreithlon.
  • Pan fydd camddefnyddwyr sylweddau yn ymddwyn yn ymladdgar;
    Gweithrediad: dewch â’r Heddlu ar unwaith i helpu cael gwared.
  • Pan fydd plentyn/person ifanc yn datgelu eu bod nhw’n camddefnyddio cyffuriau neu bod eu rhieni neu aelodau eraill o’r teulu’n camddefnyddio cyffuriau;
    Gweithrediad: cysylltwch â’r gwasanaethau cymdeithasol neu wasanaeth arbenigol camddefnyddio sylweddau i gael cyngor ar sut i ymateb.

Mewn achosion sydd ddim yn argyfwng, neu os bydd angen gofyn am gyngor, efallai y bydd ysgolion yn dymuno cysylltu â’r Swyddog Heddlu Cymunedol Ysgolion (SHCY). Y mae’r SHCY yn rhoi cyngor ac yn trefnu mynychiad heddlu os bydd yn angenrheidiol.